हिन्दू परम्परामा वैकुण्ठ एकादशीको महत्त्व
भगवान विष्णुलाई समर्पित वैकुण्ठ एकादशी सबैभन्दा पवित्र र आध्यात्मिक रूपले महत्त्वपूर्ण एकादशीहरूमध्ये एक हो। डिसेम्बर वा जनवरीमा पर्ने मार्गशीर्ष महिनाको शुक्ल पक्षको एघारौं दिनमा यो पर्व मनाइन्छ। विष्णुको दिव्य निवास वैकुण्ठले यस शुभ एकादशीमा भक्तहरूलाई स्वागत गरी मोक्ष प्रदान गर्छ भन्ने विश्वासले यसलाई अत्यन्त पवित्र बनाउँछ।
सच्चा भक्तिले पाप हरण गरी मुक्ति दिन्छ भन्ने विश्वासका साथ भक्तहरू कठोर व्रत, प्रार्थना र मन्दिर दर्शन गर्छन्।
वैकुण्ठ एकादशीको कथा
पद्म पुराणअनुसार, समुद्र मन्थनको समयमा मुरन नामक दैत्यले देवताहरूलाई धरापमा पारेको थियो। उनको सुरक्षाका लागि भगवान विष्णुले एक दिव्य नारीको रूप धारण गरी एकादशीको दिन मुरनलाई नष्ट गर्नुभयो। यस दिनको महत्त्वलाई मान्यता दिँदै विष्णुले वैकुण्ठ एकादशीलाई आशीर्वाद दिनुभयो र घोषणा गर्नुभयो कि यो दिन व्रत बस्नेहरूले मुक्ति प्राप्त गरी वैकुण्ठमा प्रवेश गर्नेछन्।
यस दिन तिरुमला तिरुपति बालाजी मन्दिर र श्रीरंगम रंगनाथस्वामी मन्दिरजस्ता धेरै मन्दिरहरूमा वैकुण्ठद्वार (विष्णुको स्वर्गीय निवासको ढोका) खोलिन्छ। यो ढोकाबाट गुज्रनेहरूले विष्णुको आशीर्वाद र संसारको पुनर्जन्म चक्रबाट मुक्ति प्राप्त गर्छन् भन्ने विश्वास छ।
१. व्रत र भक्ति पालन
२. विशेष पूजा र शास्त्र पाठ
३. वैकुण्ठद्वारबाट पार हुने
४. दान-पुण्य र गरिबहरूको सहायता
यो एकादशीलाई श्रद्धापूर्वक पालन गरी, वैकुण्ठद्वारबाट गुज्रेर र दान-पुण्यमा संलग्न भई भक्तहरू भगवान विष्णुको आशीर्वाद तथा मोक्ष र अनन्त शान्तिको खोजी गर्छन्। यो एकादशीले हामीलाई सम्झाउँछ कि धर्म, प्रार्थना र श्रद्धाको जीवनले संसारिक दुःखबाट मुक्ति दिन्छ।
भगवान विष्णुले सबैलाई ज्ञान, शान्ति र आध्यात्मिक चेतना प्रदान गरून्! 🙏🕉️