Saumyavar Pradosh Vrat 2027
बुधबार, 20 जनवरी 2027
यो दिनको पूर्ण पञ्चाङ्ग हेर्नुहोस् →
प्रदोष व्रत: भगवान् शिवको आशीर्वाद प्राप्तिको पावन व्रत
प्रदोषम् वा प्रदोष व्रत भगवान् शिव र पार्वतीलाई समर्पित एक महत्त्वपूर्ण हिन्दू व्रत हो। पापहरू धुने, समृद्धि र दिव्य आशीर्वाद ल्याउने विश्वास गरिने यो व्रत महिनामा दुई पटक त्रयोदशी तिथि (चन्द्र पक्षको तेह्रौं दिन) मा गरिन्छ। भगवान् शिवको अनुग्रह र सुरक्षा खोज्नु उहाँका अनुयायीहरूमाझ विशेष रूपमा गहिरो श्रद्धाको अभ्यास हो।
प्रदोष व्रतको महत्त्व
साँझको पावन समय, जसलाई “प्रदोष” भनिन्छ, भगवान् शिवको आराधनाका लागि उत्तम मानिन्छ। हिन्दू परम्पराअनुसार प्रदोष व्रत भगवान् शिवको आनन्दमय ताण्डव नृत्यसँग सम्बन्धित छ, जो उहाँका अनुयायीहरूले चढाएको प्रार्थनाप्रतिको प्रतिक्रिया हो।
प्रदोष व्रत पर्ने दिनअनुसार यसका विभिन्न प्रकार छन्, जस्तै:
सोम प्रदोष (सोमबार) – राम्रो स्वास्थ्य र मानसिक शान्तिका लागि।
भौम प्रदोष (मंगलबार) – रोग र ऋणबाट मुक्तिका लागि।
शनि प्रदोष (शनिबार) – सबैभन्दा शक्तिशाली, समग्र समृद्धि ल्याउने र कर्मऋण हटाउने।
यो व्रत आत्मिक विकास, मुक्ति (मोक्ष), वैवाहिक सामञ्जस्य र जीवनमा सफलता खोज्नेहरूका लागि विशेष लाभदायी छ।
१. व्रत र आहार सम्बन्धी नियम
भक्तहरूले पूरा दिनको व्रत (निर्जला व्रत, पानी बिना) वा आंशिक व्रत गर्छन्, जहाँ फलफूल, दूध र सामान्य सात्विक भोजन सेवन गरिन्छ।
प्याज, लसुन, मासु र मद्यबाट पूर्ण रूपमा टाढा रहनुपर्छ।
कतिपय भक्तहरूले प्रदोष कालपछि (सूर्यास्तपछि) व्रत तोड्छन्, भने अरूले भोलिपल्ट बिहान मात्र खाना खान्छन्।
२. विशेष शिव पूजा
मुख्य प्रार्थना प्रदोष कालमा हुन्छ, जो सूर्यास्तभन्दा ९० मिनेट अगाडि सुरु भई २-३ घण्टासम्म चल्छ।
दूध, मह, दही, घ्यू र पानीले शिवलिङ्गको अभिषेकम् (पावन स्नान) गरिन्छ, त्यसपछि बेलपत्र, चन्दनको पेस्ट, फूल र धूप चढाइन्छ।
दिव्य आशीर्वादका लागि महामृत्युञ्जय मन्त्र र ओम् नमः शिवाय जप गरिन्छ।
३. शिव मन्दिर दर्शन
भक्तहरू शिव मन्दिरहरू, विशेषगरी ज्योतिर्लिङ्ग मन्दिरहरूमा गहिरो भक्तिका साथ दर्शन र पूजा गर्न जान्छन्।
धेरै मन्दिरहरूले विशेष प्रदोष आरती र रुद्राभिषेकको आयोजना गर्छन्, जहाँ शिवको मूर्ति वा लिङ्गलाई फूल, विभूति (पावन खाक) र दीपले सजाइन्छ।
४. दान र दयाका कार्य
गरिब र आवश्यकतामा परेकाहरूलाई भोजन, वस्त्र र दान चढाउनु अत्यन्त शुभ मानिन्छ।
गाईलाई खाना दिनु र पीपलको रुखमा पानी चढाउनुले दिव्य आशीर्वाद ल्याउने विश्वास छ।
प्रदोष व्रत केवल उपवासको विषय मात्र होइन; यो आत्मिक चिन्तन, आत्मसंयम र भक्तिको समय हो। यसले भक्तहरूलाई आफ्नो मन शुद्ध पार्न, विगतका पापहरूको क्षमा माग्न र सकारात्मक ऊर्जा आकर्षित गर्न सहयोग गर्छ। श्रद्धा र विश्वासका साथ यो व्रत गर्दा बाधाहरू हट्छन्, राम्रो स्वास्थ्य र खुशी प्राप्त हुन्छ र भक्तहरूलाई अन्तिम मुक्ति (मोक्ष) तर्फ अगाडि बढाउँछ भन्ने विश्वास छ।
यो पावन प्रदोष व्रतमा भगवान् शिवले तपाईंलाई आशीर्वाद दिनुहोस्!
मितिहरू ज्योतिषीय रूपमा गणना गरिएका हुन् (अमांत गणना, IST, निरयण/लाहिरी) — क्षेत्रीय पालनमा एक दिनको भिन्नता हुन सक्छ। कुनै पनि मितिको तिथि समाप्ति समय, मुहूर्त समय र चौघडिया हेर्नका लागि पञ्चांग क्यालेन्डर हेर्नुहोस्।