हिन्दू परम्परामा चैती छठ पूजा
हिन्दू पर्व छठ पूजा सूर्य देव र छठी मैया (सुख-समृद्धि र सन्तानको देवी) को पूजा-आराधनामा समर्पित छ। यो पर्व मुख्यतः बिहार, झारखण्ड, उत्तर प्रदेश र नेपालका क्षेत्रहरूमा मनाइन्छ। अक्टोबर-नोभेम्बरमा पर्ने कार्तिक छठभन्दा फरक, चैती छठ चैत्र महिना (मार्च-अप्रिल) मा पर्छ, जसले हिन्दू नयाँ वर्षको सुरुवात गर्छ।
छठ पूजामा भक्तिपूर्ण व्रत, पवित्र नदीहरूमा स्नान, र उदाउँदो तथा अस्ताउँदो सूर्यलाई अर्घ्य चढाइन्छ। यो पर्वले पवित्रता, कृतज्ञता, र मानव-प्रकृतिको गहिरो सम्बन्धलाई झल्काउँछ।
सूर्य देवको पूजा
सूर्य देवलाई जीवनशक्ति, स्वास्थ्य र समृद्धिको प्रतीक मानिन्छ। छठ पूजामा सूर्य देवको आराधना गर्नाले स्वास्थ्य, खुशी र सफलता प्राप्त हुन्छ भन्ने भक्तहरूको विश्वास छ।
छठी मैयालाई सन्तान, प्रजनन र मातृत्वकी संरक्षक देवीको रूपमा पूजा गरिन्छ। महिलाहरूले आफ्नो परिवारको कल्याण, विशेष गरी सन्तानको दीर्घायु र समृद्धिको लागि प्रार्थना गर्छन्।
हिन्दू पौराणिक कथाअनुसार कुन्तीले सूर्य देवको पूजा गरेर कर्णलाई जन्म दिइन्, जो एक महान् योद्धाको रूपमा प्रसिद्ध भए। कर्णले पनि छठ पूजाजस्तै अनुष्ठान गरेर सूर्य देवप्रतिको आस्था प्रकट गरे।
मान्यताअनुसार भगवान् राम र माता सीताले चौध वर्षको वनवास पूरा गरी अयोध्या फर्किएपछि छठ पूजा मनाएका थिए।
चैती छठ पनि कार्तिक छठजस्तै चार दिनसम्म चलने व्रत, नदी स्नान र पूजाको परम्पराअनुसार मनाइन्छ।
१. नहाय-खाय (पहिलो दिन)
२. लोहन्डा र खरना (दोस्रो दिन)
३. सन्ध्या अर्घ्य (तेस्रो दिन – साँझको अर्घ्य)
४. उषा अर्घ्य (चौथो दिन – बिहानको अर्घ्य)
सूर्य देव र छठी मैयाले सबैलाई शान्ति, समृद्धि र कल्याणले आशीर्वाद दिनुहोस्! 🙏🌞